Twitter
//Creigiau Cambriaidd

Creigiau Cambriaidd

Llechfaen Byd-enwog Cymru

Cymylau dudew o ddŵr mwdlyd oedd y blociau hyn o lechfaen Cymru yn wreiddiol. Llifai’r cymylau tyrfol hyn i lawr y llethrau cyfandirol gan raddol ymgasglu’n haenau o laid ar wely’r môr. Gallwch weld olion yr haenau yn y creigiau hyn.

Ymgaledodd yr haenau o laid yn gerrig llaid a chafodd y rhain ynghyd â chreigiau eraill eu cywasgu gan ffurfio cadwyn o fynyddoedd mawr tua 400 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Wrth i’r cerrig llaid gael eu cywasgu gorfodwyd y mwynau clai ynddynt i aildyfu ar ongl sgwâr i gyfeiriad y gwasgedd, a dyna pam y mae modd hollti llechfaen yn llechi tenau, cryf.

Mae llechi Cymru wedi cael eu defnyddio i doi adeiladau ledled y byd, ond yn y Tŷ Gwydr Mawr slabiau o lechfaen sy’n ffurfio’r llawr. Presenoldeb manganîs a haearn sy’n bennaf cyfrifol am liw porffor hyfryd y llechfaen hwn.

Ydych chi’n clywed arogl?

Fedrwch chi glywed arogl mwsglyd y cen (Evernia prunastri) sy’n tyfu yma? Fe’i defnyddir yn helaeth yn y diwydiant persawr. Mae cennau fel hwn, ynghyd â mwsoglau, yn helpu i ddarnio llechfaen a’i droi’n bridd asidig. Yn Eryri, mae bysedd y cŵn (Digitalis purpurea) i’w gweld yn aml yn tyfu yn y priddoedd tenau ar rai o’r hen domennydd rwbel.

origin of the Cambrian rocks NBG display: Penryhn Quarry, GwyneddO ble y daeth y meini hyn?
Chwarel y Penrhyn, Gwynedd

510 million years old
Cambrian rocks at the National Botanic Garden of Wales

Slate roof with lichen
Cen yn tyfu ar do llechen

Slate floor of the interior of the National Botanic Garden of Wales Glasshouse
Slate floor of the National Botanic Garden of Wales’ Great Glasshouse

Evernia prunastri
Evernia prunastri

Foxglove line drawing
Bysedd y cŵn, Digitalis purpurea